Tahliye Taahhütnamesinde Tarihin Sonradan Doldurulması

Giriş

Enflasyonist ekonomik ortam ve konut kiralarında yaşanan uyuşmazlıklar, kiraya verenler ile kiracılar arasındaki ilişkileri sözleşme hukukunun en teknik alanlarından biri haline getirmiştir. Uygulamada ev sahiplerinin kira sözleşmesinin imzalanması sırasında kiracılardan "düzenleme veya tahliye tarihi boş bırakılmış" tahliye taahhütnamesi talep etmesi son derece yaygın bir yöntemdir. Taşınma ve barınma mecburiyeti altındaki kiracılar, bu belgeleri imzalarken ileride tarihin sonradan aleyhlerine doldurulması durumunda belgenin geçersiz sayılacağı yanılgısına düşmektedirler.

Oysa Türk borçlar ve usul hukuku ile Yargıtay'ın yerleşik içtihatları, "beyaza imza" (boş kağıda veya boş metne atılan imza) konusunda kiracıların aleyhine katı bir ispat rejimini benimsemektedir. Bu makalede, tahliye taahhütnamesinde boş imza uygulamasının hukuki geçerliliği, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 3. Hukuk Dairesi'nin güncel kararları ile senede karşı senetle ispat zorunluluğu çerçevesinde ele alınmaktadır.

1. TBK m. 352 ve Tahliye Taahhütnamesinin Geçerlilik Şartları

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 352. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kiracı, kiralananın teslim edilmesinden sonra, belirlenen bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak üstlenmişse, kiraya veren bu tarihten başlayarak bir ay içinde icraya başvurmak veya dava açmak suretiyle kira sözleşmesini sona erdirebilir.

Kanunun aradığı temel geçerlilik koşulları şunlardır:

• Yazılı Şekil Şartı: Taahhüt mutlaka yazılı olmalıdır, sözlü beyan, mesaj veya kayıtlar taahhüt hükmünde değildir.

• Teslimden Sonra Verilme Zorunluluğu: Taahhüdün düzenlenme tarihi (tanzim tarihi), kiralananın tesliminden ve kira sözleşmesinin imza tarihinden sonraki bir tarih olmalıdır. Sözleşme ile aynı gün veya sözleşme öncesinde baskı altında verilen taahhütler serbest iradeye dayanmadığı gerekçesiyle geçersizdir.

• Taraf Ehliyeti ve Aile Konutu: Kiralanan yer aile konutu niteliğinde ise her iki eşin, birden fazla kiracı varsa tüm kiracıların imzası zorunludur.

  
  

2. Beyaza İmza (Boş İmza) ve Yargıtay'ın Kesin İspat Rejimi

Uygulamada kiracıların en sık ileri sürdüğü savunma: "Ben imza attığımda tarihler boştu, ev sahibi tarihi sonradan anlaşmaya aykırı olarak doldurdu" şeklindedir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin kararlılık kazanan içtihatları uyarınca; metindeki veya tarih kısmındaki boşlukları imzalayarak karşı tarafa veren kişi, karşı tarafın bu boşlukları aralarındaki anlaşmaya uygun olarak doldurma yetkisi (itimat yetkisi) verdiğini peşinen kabul etmiş sayılır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/3-975, K. 2021/1108, T. 28.09.2021:" Kira sözleşmesinin yapılması sırasında tarihleri boş olan ve kiracı tarafından imzalanan tahliye taahhüdü alınması durumunda, bu belgenin kiralananın teslimi öncesinde tarihlerinin boş olarak verildiği ve anlaşmaya aykırı olarak sonradan tamamlandığına ilişkin savunmanın kanıtlanması gerekir. Bu şekilde yani düzenleme ve boşaltma tarihlerinin sonradan tamamlanması belgenin geçersizliğini gerekmediği gibi bu tarihlerin anlaşmaya aykırı olarak tamamlandığına ilişkin iddia kiracı tarafından ispatlanmalıdır (Kanık, s. 1293)."

Kiracının imzasını kabul edip yalnızca tarihin sonradan doldurulduğunu iddia etmesi, mahkeme veya icra mercii nezdinde tek başına tahliyeyi durdurmaya yetmemektedir.

3. Karşılaştırmalı Geçerlilik Tablosu

Geçerlilik / İhtilaf Unsuru	Yargıtay'ın Yerleşik Yaklaşımı	Kiraya Veren Açısından Kritik Nokta
Yazılı Şekil	Zorunlu geçerlilik şartıdır (TBK 352/1).	Islak imzalı belgenin aslı muhafaza edilmelidir.
Tanzim Tarihi (Sözleşmeden Sonra)	Kira sözleşmesi tarihi ile aynı gün imzalanan taahhüt geçersizdir.	Düzenleme tarihi ile kira sözleşmesi tarihi arasında makul süre bulunmalıdır.
Boş İmza (Tarihin Sonradan Doldurulması)	Anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiası ancak yazılı delille ispatlanabilir (HMK 201).	Sonradan doldurma sahtecilik sayılmaz, geçerli kabul edilir.
Aile Konutu ve Müşterek Kiracılık	Eşlerden veya kiracılardan yalnızca birinin imzası taahhüdü geçersiz kılar.	Tüm kiracıların ve aile konutunda her iki eşin imzası alınmalıdır.

4. Kiracının Başvurabileceği Hukuki Yollar ve Savunma İmkanları

Boş imzalı taahhütname ile karşı karşıya kalan bir kiracının başvurabileceği hukuki imkânlar şunlardır:

1. Tanzim Tarihinin Sözleşme Tarihiyle Aynılığının Yazılı İspatı: Eğer kira sözleşmesi ile tahliye taahhütnamesinin aynı gün imzalandığına dair aynı tarihli bir protokol, mesaj, e-posta teyidi veya teslim tesellüm tutanağı varsa, taahhütname doğrudan hükümsüz kılınabilir.

2. İmzaya İtiraz (İİK m. 275): İmzaya itiraz edilmesi halinde kiraya veren icra hukuk mahkemesinde itirazın kaldırılması davası açmak ve imzanın kiracıya ait olduğunu ispatlamak zorundadır. Ancak imza gerçekten kiracıya aitse, kötü niyet tazminatı ve para cezası riski doğar.

3. Aile Konutu İtirazı: Kiralanan taşınmaz aile konutu ise ve diğer eşin açık muvafakati alınmamışsa, tapuya aile konutu şerhi verilerek veya aile mahkemesinde tespit davası açılarak tahliye işlemi durdurulabilir.

   
   

5. Sonuç

Tahliye taahhütnamesinde boş imza meselesi, Türk yargı pratiğinde şekilci ve katı kurallara bağlanmıştır. Kiracıların "tarihi boş bıraktım, geçersiz olur" düşüncesi, Yargıtay'ın beyaza imza kuralı ve HMK m. 201'deki senede karşı senetle ispat zorunluluğu karşısında ağır hak kayıplarına yol açmaktadır.

Kiraya verenler açısından taahhütnamenin düzenlenme tarihinin kira sözleşmesinden belirgin bir süre sonra olması ve aile konutu şartlarına uyulması tahliyenin pürüzsüz gerçekleşmesi için zorunludur. Kiracılar açısından ise boş belge imzalamamak esastır; imzalanmış olması halinde ise somut olaya özgü yazılı delil araştırması ve usuli itiraz sürelerinin (tahliye emrinin tebliğinden itibaren 7 gün) titizlikle işletilmesi gerekmektedir.

Av. Enes ÇETİNKAYA